Microsoft ontmantelt AI-chatbot die criminelen hielp bij gerichte factuurfraude

Microsoft heeft samen met een reeks technologiepartners en de Britse politie een cybercrimedienst uitgeschakeld die criminelen op grote schaal hielp bij het plegen van betaalfraude. De dienst, EvilTokens genoemd, combineerde gestolen toegang tot e-mailaccounts met een AI-chatbot die die mailboxen automatisch doorzocht op fraudekansen. Sinds de lancering in februari 2026 werd de dienst gelinkt aan meer dan 12.000 gecompromitteerde mailboxen bij ruim 10.000 organisaties wereldwijd.

Hoe werkte de fraude precies?

Eenmaal binnen in een mailbox deed de chatbot het werk dat een crimineel vroeger zelf en met veel tijdsinvestering moest doen. Het systeem kon e-mails samenvatten en vertalen, financiële gesprekken oppikken, de organisatiestructuur in kaart brengen en aangeven wie welke rol speelde binnen een bedrijf. Vaste zoekopdrachten in de tool spoorden bijvoorbeeld gesprekken over overschrijvingen op, wezen de “geldbewegers” binnen een bedrijf aan, vonden leveranciersfacturen en stelden voor wie het beste te imiteren viel om een collega of leverancier te overtuigen geld over te maken. De chatbot stelde zelfs kant-en-klare berichten voor waarmee criminelen zich voordeden als een vertrouwd contact.

Die combinatie maakte fraude toegankelijker. Vaardigheden die vroeger jaren ervaring vroegen in identiteitsdiefstal, cloudsystemen, social engineering en financiële fraude, waren nu beschikbaar via een kant-en-klare interface met abonnementsprijzen, klantenservice en een beheerdashboard. De dienst werd verkocht via Telegram voor 1.500 dollar instapkosten en 500 dollar per maand. Onderzoekers vonden bovendien aanwijzingen dat grote delen van het platform zelf met AI zijn gebouwd, en dat de dienst gebruikmaakte van meerdere bestaande AI-modellen.

Hoe kwamen criminelen eigenlijk binnen?

De toegang tot mailboxen verliep via zogeheten device-code phishing: slachtoffers werden ertoe gebracht een aanmeldcode in te voeren op de echte, legitieme inlogpagina van Microsoft. Doordat het om het normale aanmeldproces ging, gaven slachtoffers zonder het te beseffen toegang tot hun account zonder hun wachtwoord prijs te geven. Belangrijk detail: die toegang kon blijven bestaan nadat het wachtwoord al was gewijzigd, als de bijhorende sessies en toegangstokens niet apart werden ingetrokken. Dat maakt de aanval lastig te detecteren voor wie enkel het wachtwoord aanpast na een vermoeden van misbruik.

Wat heeft Microsoft eraan gedaan?

Microsoft kon dit niet alleen aanpakken, omdat de dienst leunde op hostingbedrijven, clouddiensten, AI-tools en financiële infrastructuur van derden. Samen met Health-ISAC, een organisatie voor informatie-uitwisseling in de zorgsector die als mede-eiser optrad omdat ook ziekenhuizen slachtoffer werden, startte Microsoft een juridische procedure bij een federale rechtbank in de VS. Met die rechterlijke toestemming werkten Microsoft en Health-ISAC samen met Cloudflare, Coinbase, OpenAI, Railway, SpyCloud, The Shadowserver Foundation en TRM Labs om onderdelen van het platform stil te leggen. In totaal werden 50 websites in beslag genomen en meer dan 150 bijkomende domeinen uitgeschakeld.

De Britse politie, die nauw samenwerkte met Microsoft, arresteerde op 11 september 2026 twee mannen van 32 en 38 jaar op verdenking van betrokkenheid bij het beheer van de dienst. Beiden zijn intussen vrijgelaten onder voorwaarden, in afwachting van verder onderzoek. Voor Microsofts interne cybercrimeteam, de Digital Crimes Unit, is dit de veertigste rechterlijk goedgekeurde actie in bijna twintig jaar tijd, en de eerste tegen een dienst die het volledige fraudeproces met AI ondersteunde, van accountinbraak tot het voorbereiden van de oplichting zelf.

Wat betekent dit voor gewone bedrijven?

De bronnen geven geen cijfers over slachtoffers in België of Vlaanderen specifiek, wel over landen als Frankrijk, het VK en de VS. Microsoft waarschuwt zelf dat het onderliggende model, AI die gehackte mailboxen razendsnel doorzoekt op fraudekansen, niet verdwijnt met deze ene ontmanteling. De les die het bedrijf zelf trekt: bedrijven moeten ervan uitgaan dat criminelen een gehackte mailbox binnen minuten kunnen doorgronden, niet pas na dagen zoekwerk. Naast sterke identiteitsbeveiliging en monitoring blijft het daarom belangrijk om ongewone verzoeken tot het wijzigen van betaalgegevens of het omleiden van geld altijd via een apart, vertrouwd kanaal te controleren, bijvoorbeeld telefonisch.