Naslag
De woorden die in AI-nieuws blijven terugkomen, uitgelegd zonder jargon. Bij elk begrip staat niet alleen wat het is, maar ook wat het betekent als je een zaak runt of marketing doet. Geschreven om te gebruiken, niet om indruk te maken.
Online kopen waarbij een AI-assistent het zoeken, vergelijken en soms ook het afrekenen overneemt van de koper.
Voor een webshop verschuift daarmee het eerste contact: niet je productpagina maar de assistent bepaalt of jouw artikel in beeld komt. Zorg dat prijs, voorraad en specificaties als leesbare tekst op je pagina staan en niet enkel in een afbeelding of achter een script.
Zie ook AI-agent Gestructureerde data
De Europese verordening die regels stelt aan het ontwikkelen en gebruiken van AI-systemen, met zwaardere verplichtingen naarmate het risico voor mensen groter is.
De meeste kmo-toepassingen vallen in de lichtste categorie, waar transparantie de kern is: mensen horen te weten dat ze met AI te maken hebben. Zwaarder wordt het zodra AI meebeslist over personen, bijvoorbeeld bij aanwerving of kredietverlening.
Zie ook Risicoclassificatie
De samenvatting die Google bovenaan de zoekresultaten toont, opgesteld door AI in plaats van door een van de gevonden websites.
Dit is de reden dat organisch zoekverkeer bij veel sites terugloopt: het antwoord staat op de zoekpagina zelf, dus de klik naar jouw site blijft uit. Meet hoeveel van je bezoek uit organisch zoeken komt, want dat cijfer zegt hoe kwetsbaar je bent.
Een AI-systeem dat zelf een reeks stappen uitvoert om een doel te bereiken, in plaats van één vraag te beantwoorden.
Het verschil met een chatbot is dat een agent iets doet: bestanden openen, een mail versturen, een bestelling opzoeken. Dat maakt hem nuttig en tegelijk riskant, want wat je hem laat aanraken kan hij ook fout aanraken. Geef een agent daarom altijd de smalst mogelijke toegang.
Zie ook Chatbot Guardrails Sandbox
Een gestandaardiseerde testreeks waarmee de prestaties van AI-modellen onderling vergeleken worden.
Handig om te zien welke modellen in dezelfde klasse spelen, maar een hoge score op een test zegt weinig over jouw taak. Test altijd op je eigen materiaal voor je een model kiest.
Zie ook Taalmodel
Een programma dat een gesprek voert in gewone taal, tegenwoordig meestal aangedreven door een taalmodel.
Voor een bedrijf is dit de laagdrempeligste toepassing: vragen van klanten beantwoorden, of intern documenten doorzoekbaar maken. De kwaliteit hangt niet aan het model maar aan wat je hem laat lezen.
De hoeveelheid tekst die een model in één keer kan meenemen: je vraag, de meegegeven documenten en het antwoord samen.
Past je materiaal er niet in, dan valt het oudste weg en lijkt het model plots te vergeten wat je eerder zei. Bij lange documenten is dat de eerste plek om te kijken als de antwoorden slechter worden.
Een programma dat automatisch webpagina's ophaalt, voor een zoekmachine, voor een AI-assistent of om modellen mee te trainen.
Je kan per soort bot bepalen wat je toelaat. Alles blokkeren klinkt veilig, maar dan verdwijn je ook uit de AI-antwoorden waarin je misschien net vermeld wil worden. Kies bewust in plaats van de deur in één beweging dicht te doen.
Zie ook GEO AI Overviews
Een bestaand model verder trainen op je eigen voorbeelden, zodat het beter aansluit bij een specifieke taak of schrijfstijl.
Vaak niet nodig: goede instructies en de juiste documenten meegeven lost het meeste op, en kost geen trainingsronde. Fine-tunen loont pas als je een taak heel vaak herhaalt en de vorm strikt vastligt.
Zie ook Prompt RAG Trainingsdata
Het zorgen dat AI-assistenten jouw informatie vinden, begrijpen en citeren, zoals SEO dat voor zoekmachines doet.
De praktijk verschilt van klassieke SEO: een model citeert liever een pagina die zijn bron benoemt, zijn beweringen zelfstandig formuleert en een duidelijke definitie geeft dan een pagina vol trefwoorden. Schrijf brokken die op zichzelf staan.
Zie ook AI Overviews Gestructureerde data Crawler
Machineleesbare informatie in de broncode van een pagina die uitlegt wat er op die pagina staat: een product, een prijs, een artikel, een vraag met antwoord.
Het is de enige manier om een machine met zekerheid te vertellen wat je verkoopt en wat het kost, in plaats van te hopen dat hij het uit de opmaak afleidt. Voor webshops en voor iedereen die in AI-antwoorden wil opduiken is dit basiswerk.
Zie ook GEO Agentic commerce
Regels en filters rond een AI-systeem die begrenzen wat het mag zeggen of doen.
In de praktijk zijn dit de afspraken die je vastlegt voor je iets live zet: welke onderwerpen de bot weigert, welke systemen een agent mag benaderen, en wanneer er een mens tussenkomt.
Een antwoord dat vloeiend en overtuigend klinkt maar feitelijk onjuist is, verzonnen door het model zelf.
Dit is de belangrijkste reden om AI-output nooit ongelezen te publiceren of naar een klant te sturen. Namen, cijfers, citaten en links zijn de gevoeligste plekken, want die klinken precies even zeker als de rest.
Het draaien van een getraind model om een antwoord te genereren, in tegenstelling tot het trainen ervan.
Dit is waar je als gebruiker voor betaalt: elke vraag kost rekentijd. Bij grote volumes bepaalt de keuze van het model dus rechtstreeks je maandfactuur.
Een truc waarmee iemand een AI-systeem zover krijgt zijn eigen regels te negeren.
Relevant zodra je een bot op je website zet: bezoekers proberen dit, soms uit nieuwsgierigheid en soms niet. Test je eigen bot erop voor iemand anders het doet.
Zie ook Guardrails Promptinjectie
Een model dat meer dan één soort invoer aankan, bijvoorbeeld tekst, beeld en geluid samen.
Praktisch betekent het dat je een foto van een factuur, een schets of een schermafbeelding kan meegeven in plaats van alles uit te typen. Voor administratie scheelt dat vaak meer dan een betere tekstprestatie.
Zie ook Taalmodel
Een model waarvan de getrainde parameters vrij te downloaden zijn, zodat je het op eigen infrastructuur kan draaien.
Interessant als je data om juridische redenen niet naar een externe dienst mag, of als je kosten wil vastzetten. Je ruilt gemak in voor beheer: hosting, updates en beveiliging worden dan jouw werk.
Zie ook Inferentie Taalmodel
De instructie die je aan een AI-model geeft, inclusief de context en de voorbeelden die je meestuurt.
Het verschil tussen een bruikbaar en een waardeloos antwoord zit meestal hier, niet in het model. Wees expliciet over rol, doelgroep, vorm en wat je juist niet wil.
Zie ook Contextvenster Promptinjectie
Een aanval waarbij instructies verstopt zitten in tekst die het model leest, zodat het iets anders doet dan de eigenaar bedoelde.
Dit is het echte veiligheidsrisico van AI-agents: een webpagina of een bijlage kan instructies bevatten. Behandel alles wat een agent leest als onbetrouwbaar, precies zoals je dat met formulierinvoer doet.
Zie ook AI-agent Guardrails Jailbreak
Een aanpak waarbij het model eerst relevante stukken uit jouw documenten opzoekt en pas daarna antwoordt.
Zo laat je een model over je eigen handleidingen, offertes of productinfo praten zonder het te hertrainen. Het is meteen de gebruikelijkste manier om hallucinaties terug te dringen, want het antwoord staat bij een vindplaats.
Zie ook Hallucinatie Fine-tunen Chatbot
Een model dat voor het antwoorden eerst stapsgewijs uitwerkt, waardoor het beter is in taken met meerdere denkstappen.
Trager en duurder per vraag, maar merkbaar sterker bij analyse, code en alles waar een tussenstap fout kan gaan. Voor korte standaardteksten is het zonde van de tijd.
Zie ook Taalmodel Inferentie
De indeling die de AI Act maakt op basis van wat een AI-systeem bij mensen kan aanrichten, van verboden tot minimaal risico.
Bepaal vroeg in welke categorie een toepassing valt, want dat bepaalt of je documentatie, menselijk toezicht en logging moet voorzien. Toepassingen die over personen beslissen, zitten bijna altijd hoger dan verwacht.
Zie ook AI Act
Een afgeschermde omgeving waarin code of een AI-systeem kan draaien zonder bij de echte systemen te kunnen.
De standaardmanier om een agent iets te laten uitvoeren zonder risico. Belangrijk detail: een sandbox is pas een sandbox als er ook geen netwerktoegang naar buiten is.
Zie ook AI-agent Guardrails
Een AI-model dat getraind is om tekst te voorspellen en daardoor tekst kan begrijpen, samenvatten en schrijven.
Dit is de motor onder vrijwel alles wat je vandaag AI hoort noemen. Het weet niets uit zichzelf: het is goed in taal, niet in feiten, en dat verklaart zowel de kracht als de missers.
Zie ook Hallucinatie Token Contextvenster
Het stukje tekst waarin een model rekent, meestal een woorddeel; facturatie en limieten worden er ook in uitgedrukt.
Je betaalt per token, voor wat je instuurt én voor wat je terugkrijgt. Lange documenten meesturen bij elke vraag is daarom de sluipende kostenpost in AI-projecten.
Zie ook Contextvenster Inferentie
Het materiaal waarmee een model geleerd heeft, verzameld voor de training en daarna vast.
Twee gevolgen voor jou: het model kent recente gebeurtenissen niet, en wat er in de training zat bepaalt zijn blinde vlekken. Voor actuele of bedrijfseigen informatie heb je altijd een aanvulling nodig.
Zie ook Fine-tunen RAG
Nieuwsbrief
Wil je dinsdag en vrijdag het belangrijkste AI-nieuws in je mailbox?
Een selectie met bij elk stuk de duiding: wat verandert dit voor jouw zaak?
Kijk even in je mailbox. Je krijgt een berichtje met een link om je inschrijving te bevestigen, en pas daarna sturen we je iets.
Uitschrijven kan met één klik onderaan elke mail. Zie ook Privacy en cookies.