Open Chinese AI-modellen winnen terrein bij bedrijven: goedkoper en met meer controle over je gegevens

Steeds meer bedrijven kijken naar open AI-modellen, en die komen vooral uit China. Dat meldt NOS Nieuws. Het gaat om AI die je gratis kunt downloaden en zelf op een server naar keuze laat draaien, in plaats van een abonnement te nemen bij Anthropic, OpenAI of Google.

Wat is het verschil tussen open en gesloten modellen?

Bij een gesloten model, zoals Claude, GPT of Gemini, bepaalt de maker waar je gegevens verwerkt worden. Je betaalt een abonnement of een bedrag per gebruik. Bij een open model download je het programma zelf. Jij kiest dan op welke computers het draait.

Dat laatste is belangrijk als je persoonlijke of gevoelige informatie verwerkt. Bij een gesloten model gaan die gegevens naar apparatuur die je niet beheert. De populairste open modellen komen volgens NOS van Chinese bedrijven als Alibaba, DeepSeek, Moonshot en Z.ai. Ook het Amerikaanse Meta brengt open modellen uit.

Hoe groot is de verschuiving?

OpenRouter, een bedrijf dat veel verschillende AI-modellen aanbiedt, ziet het gebruik van open modellen sterk stijgen. Eind vorig jaar kwam ongeveer 30 procent van het gebruik van open modellen en 70 procent van gesloten. Nu is dat omgekeerd: 70 procent komt van open modellen, vooral Chinese. Let op: dit zijn cijfers van één platform. De bronnen zeggen niet hoe representatief ze zijn voor alle bedrijven, en zeker niet voor België.

Philip Gast, medeoprichter van het netwerk The Stack, noemt de interesse groot. Volgens hem hebben veel taken geen duur model nodig. Hij vindt dat de open modellen de Amerikaanse aanbieders stevig onder druk kunnen zetten.

Wat doet een bedrijf er concreet mee?

Het Amsterdamse advocatenkantoor Driven Lawyers draait een kleine versie van het Chinese model Qwen op servers in Duitsland. Oprichter Arvid van Oorschot zegt dat het model minder goed is dan de grote Amerikaanse, maar geschikt voor sommige taken, zoals het samenvatten van juridische contracten. Dat was vroeger handwerk. Een duur Amerikaans model willen ze daarvoor niet, want de kosten lopen volgens hem snel op. Zijn kantoor wil gevoelige dossiers ook niet laten verwerken op machines in de VS of in China.

Wie het model niet zelf wil draaien, heeft nog een tussenweg. De grootste modellen vragen dure apparatuur, en daarom bieden bedrijven als OpenRouter open modellen op hun eigen servers aan. Dat kost ook geld, zegt Gast, maar kan toch goedkoper uitvallen.

Wat kan er misgaan?

De Chinese overheid is van plan beperkingen op te leggen. Dat kan betekenen dat nieuwe open modellen alleen met een vergunning openbaar mogen worden, of zelfs buiten China verboden worden. Volgens het huidige plan geldt de vergunningsplicht niet voor modellen die al openbaar zijn, waaronder die van DeepSeek en Z.ai, die ook in Europa en de VS veel gebruikt worden. Wat er met toekomstige versies gebeurt, is dus onzeker.

Een ander perspectief komt uit een essay in Foreign Affairs, waarover The Decoder bericht. De auteurs, onder wie oud-Google-topman Eric Schmidt, stellen dat Peking open modellen gratis verspreidt om eigen standaarden te verspreiden, terwijl Washington gesloten systemen aanbiedt in ruil voor politieke loyaliteit. Ze noemen ook een geval uit juni waarin de Amerikaanse overheid Anthropic verplichtte buitenlanders van twee van zijn sterkste modellen af te sluiten. Anthropic zette ze toen wereldwijd uit. Dat laat zien dat ook gesloten diensten kunnen wegvallen door politieke beslissingen.

Wat ontbreekt in de bronnen?

De bronnen geven geen onafhankelijke vergelijking van de kwaliteit van open en gesloten modellen. Ze noemen geen prijzen per taak en zeggen niets over Vlaamse bedrijven of over wat Europese privacyregels precies eisen. De bewering dat open modellen goedkoper zijn, rust op getuigenissen en op gebruikscijfers, niet op een doorgerekende vergelijking.