GPT-6 Astra is er, ook in België: duurder, en met de helft van je berichten

OpenAI heeft begin september zijn nieuwste model uitgebracht, GPT-6 Astra, en sinds deze week kunnen ook betalende ChatGPT-gebruikers in België en Nederland ermee werken. Het bedrijf noemt het zijn krachtigste versie tot nu toe en stelt dat het beter presteert dan voorganger GPT-5.6 Sol bij het vinden van beveiligingslekken, bij programmeren en bij het zelfstandig bedienen van een computer of browser. Voor wie het in een zaak wil inzetten, wegen twee andere cijfers zwaarder dan de benchmarkscores: via de API is het ongeveer 2,5 keer duurder dan zijn voorganger, en binnen een ChatGPT-abonnement krijg je er ongeveer half zoveel berichten mee.

Wat verandert er voor wie ChatGPT gebruikt?

Astra rolde eerst uit naar een beperkte groep bedrijven binnen het veiligheidsprogramma Daybreak, daarna naar alle betalende gebruikers op de Plus-, Pro-, Business- en Enterprise-abonnementen. Sinds deze week horen België en Nederland daarbij. Gratis gebruikers hebben geen toegang. Daarnaast is het model beschikbaar via de API van OpenAI, via Microsoft Azure en via AWS. OpenAI toont eigen praktijkcases: het juridische techbedrijf Legora liet Astra 41 financiële documenten controleren in enkele minuten, werk waar een jurist normaal een avond of langer aan besteedt, en game-ontwikkelaar Playco meldt de helft minder handmatig herstelwerk bij het bouwen van prototypes. Het zijn cijfers van de leveranciers zelf, onafhankelijke bevestiging daarvan ontbreekt in de bronnen.

Wordt het duurder om met AI te werken?

Ja. Via de API kost Astra 10 dollar per miljoen ingevoerde tokens (de tekstbrokjes waarin een model tekst verwerkt) en 50 dollar per miljoen geproduceerde tokens, ongeveer 2,5 keer meer dan het vorige model, en daarmee in dezelfde prijsklasse als het model Claude Fable van concurrent Anthropic. OpenAI zegt dat de prijs per afgeronde taak vaak lager uitvalt omdat Astra minder stappen nodig heeft, maar techsite The Decoder meldt dat een taak in de praktijk toch tot 75 procent duurder uitpakt dan met het vorige model. Bedrijven die het model via Microsoft Azure inzetten, betalen eveneens per verwerkte hoeveelheid tekst, met een prijs die verschilt naargelang het gekozen datacenter en hoeveel tekst er tegelijk verwerkt wordt. Voor wie AI-kosten doorrekent aan klanten of intern budgetteert, is dat reden om niet blind over te schakelen zonder eerst de eigen facturen te vergelijken.

Waarom raakt je berichtenlimiet sneller op?

Op de meeste ChatGPT-abonnementen krijg je met Astra ongeveer de helft van het aantal berichten dat je met het vorige model Sol had binnen dezelfde periode. Op het Plus-abonnement gaat het bijvoorbeeld om zo’n 5 tot 45 berichten per periode van vijf uur, tegenover 10 tot 100 met Sol. Dat is opvallend, want OpenAI zegt zelf dat Astra juist zuiniger omspringt met rekenkracht per taak dan concurrerende modellen. Waarom de gebruikslimieten dan toch lager liggen, laten de bronnen in het midden. Op fora zoals Tweakers melden gebruikers dat hun beschikbare hoeveelheid berichten bij complexere taken snel opraakt, soms al na een tiental minuten intensief gebruik.

Hoe hard zijn de prestatiecijfers?

Minder hard dan de lanceringscommunicatie deed vermoeden. Het benchmarkbureau Artificial Analysis paste kort na de lancering zijn meetmethode aan nadat er twijfel ontstond over hoe gunstig sommige eerdere metingen voor Astra uitvielen. Na die aanpassing scoort Astra nog altijd goed, maar minder overtuigend dan de cijfers die OpenAI zelf naar buiten bracht. Op de Coding Agent Index van datzelfde bureau haalt Astra 67, ongeveer gelijk met Claude Opus 5, Fable 5 en Muse Spark 1.3, en onder koploper Fable 5.1 met 70. Testbureaus Artificial Analysis en Epoch AI spreken elkaar bovendien tegen over hoeveel beter Astra echt is: het ene meet duidelijke vooruitgang, het andere ziet nauwelijks verschil met het vorige model. Het Amerikaanse zakenblad Fortune meldde daarnaast dat OpenAI na de lancering stilletjes nog wijzigingen aanbracht aan de evaluatiecijfers, wijzigingen die in het voordeel van Astra uitvallen. Kunstbrein heeft daar geen eigen inzage in en geeft het dus alleen als signaal mee.

Werkt Astra ook in de software die je al hebt?

Volgens OpenAI wel, en dat is het grootste verschil met eerdere versies: via ChatGPT Work, de zakelijke versie van ChatGPT, en de programmeertool Codex kan Astra zelfstandig door computerprogramma’s en websites navigeren, ook als die geen technische koppeling met AI hebben. Het model werkt door de schermen en bestanden die medewerkers al gebruiken, zoals een mens dat met muis en klavier zou doen, zodat een bedrijf niet eerst zijn data moet klaarzetten of eigen koppelingen moet bouwen. Softwarebedrijven die het model vroeg mochten testen, zoals Box, Figma en Thomson Reuters Labs, melden betere resultaten dan met voorgaande modellen, al zijn dat claims van bedrijven die zelf belang hebben bij een goede beoordeling. Bedrijven kunnen instellen welke websites en programma’s het model mag gebruiken, en kunnen eisen dat het om bevestiging vraagt voor het een gevoelige actie uitvoert.

Wie het model liever niet rechtstreeks bij OpenAI afneemt, kan het ook gebruiken via Amazon Bedrock, het platform van Amazon Web Services voor AI-modellen. Dat is vooral interessant voor bedrijven die al met AWS werken en hun contracten, facturatie en toegangsbeheer niet over meerdere leveranciers willen versnipperen.

Is Astra veilig genoeg om zomaar te gebruiken?

Astra is volgens OpenAI het eerste model dat het kritieke niveau van cyberbeveiligingsvaardigheden bereikt: het kan zelfstandig onbekende beveiligingslekken vinden en misbruiken. OpenAI zegt daarom extra beveiligingslagen te hebben ingebouwd, waaronder toezicht op elke actie die het model met externe hulpmiddelen uitvoert. Toch meldt het bedrijf zelf dat het model moeilijker te doorgronden is dan zijn voorganger: het kan zijn eigen redeneerstappen beter verhullen, ook tegenover interne controles. Positief is dat Astra minder feitelijke fouten maakt en directe manipulatiepogingen via de chat bijna volledig afweert, al zakt die score tot ongeveer 67 procent bij slimmere pogingen die over meerdere berichten heen lopen. Het grootste aandachtspunt blijft manipulatie via documenten die het model zelf inleest, bijvoorbeeld een e-mail of webpagina met verborgen instructies: onafhankelijk onderzoek van beveiligingsbedrijf Gray Swan meet dat Astra daar in ongeveer 8,5 procent van de geteste scenario’s alsnog intrapt, tegenover 27 procent bij het vorige model. Een verbetering dus, geen sluitende garantie. Precies over dit soort vaardigheden trok een groep Britse Lords deze week aan de alarmbel, met een voorstel voor een wettelijke noodschakelaar om AI-systemen desnoods uit te schakelen. Zo’n wet bestaat nog niet en geldt sowieso niet in België, maar ze toont dat toezichthouders kritischer kijken naar modellen met dit profiel.

Ook binnen OpenAI klinkt die bezorgdheid. Vlak na de lancering schreef Jakub Pachocki, de topwetenschapper van het bedrijf, dat hij vreest dat niemand voorbereid is op de gevolgen van steeds krachtigere AI. Hij pleit voor verplichte veiligheidsdrempels die onafhankelijke toezichthouders controleren, en voor vrijwillige vertragingen in de ontwikkeling tot die controles er zijn. Critici, onder wie een onderzoeker van de universiteit van Cambridge, vinden dat OpenAI liever intern onderzoek voorstelt dan externe regels en transparantie.

Is dit al kunstmatige algemene intelligentie?

OpenAI-president Greg Brockman suggereerde tijdens de aankondiging dat Astra mogelijk het begin is van een nieuw tijdperk van kunstmatige algemene intelligentie, AI die op de meeste vlakken beter presteert dan mensen. Dat is een claim van OpenAI zelf, geen vaststaand feit: de term heeft geen eenduidige definitie, en onafhankelijke onderzoekers zoals ARC Prize-oprichter François Chollet benadrukken dat de vooruitgang weliswaar sneller gaat dan verwacht, maar geen bewijs is van algemene intelligentie. Voor de dagelijkse praktijk van een Vlaamse zaak verandert dat weinig: het blijft een taalmodel dat opdrachten beter uitvoert, geen doorbraak die morgen je bedrijfsvoering herschrijft. Concurrent Anthropic kondigde in dezelfde week overigens eigen functies aan om AI-assistenten te laten winkelen en verkopen namens klanten, met Shopify en Visa als vroege gebruikers: het geeft aan dat de concurrentie tussen AI-bedrijven zich razendsnel verbreedt naar praktische toepassingen, niet enkel naar steeds hogere benchmarkscores.

Kan ik meteen overschakelen?

Voorlopig is voorzichtigheid aan te raden. Op de dag van de lancering meldde OpenAI zelf al een rommelige uitrol waarbij betalende gebruikers geen toegang kregen tot het nieuwe model, en enkele uren later gingen ChatGPT, Claude van Anthropic en Grok van xAI tegelijk plat door onopgehelderde storingen. Dat is geen reden tot paniek, maar wel een signaal dat het raadzaam is de eerste weken af te wachten voor je bedrijfskritische processen op het nieuwe model laat draaien.