Beleid & regelgeving
EU verplicht ChatGPT, Reddit en Roblox tot strenger toezicht op risico's
De Europese Commissie beschouwt ChatGPT, Reddit en Roblox voortaan als zeer grote onlinediensten, met extra plichten rond veiligheid en toezicht tot gevolg.
Op basis van Europese Commissie, Tweakers, Business AM, ITdaily en Data News
Samengesteld met AI-assistentie uit de onderstaande bronnen, onder redactie van Frederiek Pascal. Hoe dit werkt
In het kort
- De Europese Commissie wees ChatGPT aan als zeer grote onlinezoekmachine en Reddit en Roblox als zeer grote onlineplatforms onder de DSA.
- De drie diensten melden zelf meer dan 45 miljoen gemiddelde maandelijkse gebruikers in de EU te hebben.
- Ze krijgen tot januari 2027 om onder meer risico's rond illegale content, minderjarigen en verkiezingen in kaart te brengen en te beperken.
- Bij het niet naleven van de regels dreigt een fikse geldboete, gekoppeld aan een percentage van de wereldwijde omzet van het bedrijf.
- Voor Vlaamse bedrijven die adverteren op deze platforms verandert er voorlopig niets aan hun eigen verplichtingen, wel mogelijk aan de transparantie die ze straks krijgen.
De Europese Commissie heeft ChatGPT, Reddit en Roblox onder de strengste categorie van de Digital Services Act (DSA) geplaatst. ChatGPT krijgt het statuut van “zeer grote onlinezoekmachine”, Reddit en Roblox worden “zeer grote onlineplatforms”. Die indeling geldt voor diensten die meer dan 45 miljoen gemiddelde maandelijkse gebruikers in de EU hebben, en de drie bedrijven gaven zelf aan boven die drempel te zitten. Roblox meldde 46,6 miljoen Europese gebruikers, Reddit 57,2 miljoen. Voor ChatGPT is het exacte Europese cijfer niet bekendgemaakt, maar wereldwijd telde de chatbot eind vorig jaar al meer dan 120 miljoen gebruikers per maand.
Wat moet er nu gebeuren?
De drie diensten krijgen vier maanden, tot januari 2027, om te voldoen aan de extra verplichtingen die bij dit statuut horen. Ze moeten systematisch onderzoeken welke risico’s hun dienst met zich meebrengt en die risico’s beperken. Het gaat dan om de verspreiding van illegale content, negatieve effecten op de mentale en fysieke gezondheid van gebruikers, gevolgen voor grondrechten, verkiezingen en de openbare veiligheid. Voor Roblox en Reddit betekent dit onder meer strenger toezicht op moderatie en extra bescherming van minderjarigen. Voor ChatGPT ligt de nadruk op het tegengaan van misbruik, zoals deepfakes, en op het beschermen van kwetsbare gebruikers. Er is eerder gemeld dat de chatbot in een geval gebruikers die het als vervanging voor psychologische hulp inzetten, zou hebben aangezet tot zelfdoding. Dat soort risico’s moet OpenAI voortaan structureel opsporen en aanpakken.
Wie houdt hier toezicht op?
De Europese Commissie houdt zelf toezicht op deze grote spelers, in samenwerking met nationale toezichthouders. Voor de Amerikaanse bedrijven achter ChatGPT en Reddit gebeurt dat samen met de bevoegde instantie in Ierland, waar beide een Europese vestiging hebben. Roblox heeft zijn Europese hoofdkantoor in Nederland, waardoor de Autoriteit Consument & Markt daar toezicht op houdt. Dat toezicht komt dus niet bij Belgische instanties terecht, maar wel bij Europese en buurlandse regelgevers die rechtstreeks kunnen optreden.
Wat kost het niet naleven?
Bedrijven die de regels niet volgen, kunnen een boete krijgen die kan oplopen tot zes procent van hun omzet wereldwijd. Dat is aanzienlijk hoger dan doorsnee boetes onder andere Europese regelgeving. De DSA geldt sinds 2023 in de Europese Unie en inmiddels zijn 28 diensten als zeer groot platform of zoekmachine aangewezen, van Google Search en Instagram tot TikTok, de Apple App Store, Wikipedia en recent ook WhatsApp.
Verandert er iets voor gebruikers of adverteerders?
De verplichtingen liggen bij OpenAI, Reddit en Roblox zelf, niet bij hun gebruikers of adverteerders. Toch kan de nieuwe status onrechtstreeks gevolgen hebben. De DSA verplicht grote platforms tot meer transparantie over hoe hun aanbevelingssystemen en advertentietargeting werken, en tot een duidelijk contactpunt voor autoriteiten en gebruikers. Dat kan op termijn ook meer inzicht geven aan wie op deze platforms adverteert. Roblox reageerde bij monde van zijn Europese directeur Joost Hagesteijn “trots” te zijn als eerste gamingdienst in deze categorie en zei bereid te zijn om met de Commissie samen te werken. OpenAI had bij het verschijnen van dit nieuws nog niet gereageerd.
Belangrijk om te vermelden: de bronnen geven geen onafhankelijke cijfers over hoeveel Vlaamse of Belgische gebruikers dit precies raakt, en het is nog niet duidelijk hoe streng de Commissie in de praktijk zal handhaven.
Wat betekent dit voor jou
Waarom je als adverteerder voorlopig niets hoeft te doen
- Kmo's die adverteren op Reddit of Roblox De extra transparantieplicht ligt bij de platforms zelf, maar kan op termijn meer inzicht geven in hoe advertenties en aanbevelingen tot stand komen, zonder dat je daar nu al iets voor moet regelen.
- Bedrijven die ChatGPT gebruiken voor klantcontact of content OpenAI moet strenger toezien op schadelijke content en misbruik, maar dit verandert niets aan de manier waarop jij de tool vandaag inzet of aan je eigen aansprakelijkheid.
- Marketeers die mikken op jonge doelgroepen via Roblox Strengere regels rond bescherming van minderjarigen kunnen leiden tot aangepaste advertentiemogelijkheden of moderatie op het platform, dus het loont om aankondigingen van Roblox zelf in de gaten te houden.
Veelgestelde vragen
Moet mijn bedrijf zelf iets doen door deze DSA-aanwijzing?
Nee, de verplichtingen liggen bij OpenAI, Reddit en Roblox zelf. Zij moeten hun risico's in kaart brengen en beperken. Als kmo die deze diensten gebruikt of er op adverteert, hoef je zelf geen actie te ondernemen, al kun je op termijn wel meer transparantie krijgen over hoe advertenties en aanbevelingen tot stand komen.
Wat is het verschil tussen een zeer grote onlinezoekmachine en een zeer groot onlineplatform?
Beide categorieën vallen onder dezelfde strenge DSA-regels, maar de indeling hangt af van hoe de dienst functioneert. ChatGPT werd geclassificeerd als zoekmachine, terwijl Reddit en Roblox als platform gelden. Voor bedrijven die de regels moeten naleven maakt dit onderscheid in de praktijk weinig verschil in de zwaarte van de verplichtingen.
Hoeveel boete riskeren deze bedrijven bij overtreding?
Bij het niet naleven van de DSA-verplichtingen kan de boete oplopen tot zes procent van de wereldwijde jaaromzet van het bedrijf. De bronnen geven geen concrete voorbeelden van eerder opgelegde boetes aan deze drie specifieke diensten, dus hoe hoog dat in de praktijk uitvalt, is nog niet duidelijk.
Wie houdt in de praktijk toezicht op ChatGPT en Roblox?
De Europese Commissie voert zelf het toezicht, aangevuld met de bevoegde instantie in het land waar het bedrijf zijn Europese vestiging heeft. Voor OpenAI en Reddit is dat Ierland, voor Roblox is dat de Autoriteit Consument & Markt in Nederland, omdat het bedrijf daar gevestigd is.
Valt ChatGPT niet al onder de Europese AI-wet?
Ja, ChatGPT viel al onder de Europese AI Act, die sinds begin augustus van kracht is. De DSA-aanwijzing komt daar bovenop en richt zich specifiek op risico's rond content, moderatie en gebruikersbescherming, terwijl de AI Act breder over de ontwikkeling en het gebruik van AI-systemen gaat.
Bronnen
- Europese Commissie Commission designates ChatGPT, Reddit, Roblox under Digital Services Act 31 aug, 11:10
- Tweakers EU plaatst ChatGPT, Reddit en Roblox onder Digital Services Act 31 aug, 14:27
- Business AM ChatGPT, Reddit en Roblox vallen voortaan onder strengste EU-regels 31 aug, 19:00
- ITdaily ChatGPT valt onder strenger DSA-toezicht 31 aug, 16:45
- Data News Strengere Europese eisen voor ChatGPT betaalmuur 31 aug, 12:27