AI-tools
IBM maakt nieuwe AI-modellen gratis en zelf te draaien op eigen servers
IBM deelt zijn nieuwe Granite 4.2-modellen gratis onder een open licentie, zodat bedrijven ze zelf kunnen draaien zonder per gebruik te betalen.
Op basis van Hugging Face en Ars Technica
Samengesteld met AI-assistentie uit de onderstaande bronnen, onder redactie van Frederiek Pascal. Hoe dit werkt
In het kort
- IBM lanceerde Granite 4.2, een familie AI-modellen in drie groottes die bedrijven gratis kunnen downloaden en zelf draaien.
- De modellen staan onder de Apache 2.0-licentie, wat betekent dat ze ook commercieel en zonder licentiekosten gebruikt mogen worden.
- De twee grootste versies kunnen zelfstandig taken uitvoeren, zoals iets opzoeken op het internet of code uitvoeren in een terminal.
- Wie zelf host, betaalt geen kosten per gebruik aan een cloudleverancier, maar heeft wel eigen servers of gehuurde rekenkracht nodig.
- Voor Vlaamse bedrijven die klantgegevens liever niet naar Amerikaanse cloudplatformen sturen, biedt dit een alternatief dat op eigen grond kan draaien.
IBM heeft een nieuwe reeks AI-taalmodellen uitgebracht onder de naam Granite 4.2. Het bijzondere is niet zozeer wat de modellen kunnen, maar hoe je ze kan gebruiken: ze zijn gratis te downloaden en mogen door bedrijven op hun eigen servers of gehuurde rekenkracht gedraaid worden, in plaats van via een abonnement bij een clouddienst zoals OpenAI of Anthropic.
Wat is er nieuw aan deze modellen?
Granite 4.2 is er in drie groottes: een kleine versie, een middelgrote en een grote variant. Alle drie kunnen ze, net als bekende chatbots, een redenering opbouwen voor ze een antwoord geven. Dat heet chain-of-thought: het model werkt in stappen naar een antwoord toe in plaats van meteen te reageren. Volgens IBM levert dat vaak nauwkeurigere antwoorden op, al kost het ook meer rekentijd. Gebruikers kunnen die uitgebreide redenering ook uitschakelen als een vraag simpel genoeg is, wat het model sneller maakt voor eenvoudige taken.
De twee grootste modellen zijn daarnaast getraind om zelfstandig te handelen: ze kunnen een taak opdelen, iets opzoeken op het internet, code schrijven en uitvoeren, of werken met externe hulpmiddelen. IBM noemt dat agentische mogelijkheden. Het kleinste model kan ook met hulpmiddelen werken, maar is daar minder specifiek voor getraind, meldt Ars Technica.
Wat betekent dit concreet voor bedrijven?
De modellen zijn beschikbaar onder de Apache 2.0-licentie, een open softwarelicentie die commercieel gebruik zonder licentiekosten toelaat. Dat is het kernverschil met de meeste populaire AI-diensten, waarbij je per gebruik of per maand betaalt aan de leverancier. Wie een Granite-model zelf host, betaalt in principe alleen voor de rekenkracht die je zelf inzet, niet voor elke vraag die iemand stelt.
Dat verandert de kostenstructuur, maar niet zonder gevolgen. Je moet zelf servers beheren of rekenkracht huren bij een cloudprovider, en die opzet vraagt technische kennis die een kleine onderneming vaak niet in huis heeft. IBM richt zich met deze release dan ook eerder op ontwikkelaars, IT-afdelingen en bedrijven die al AI-infrastructuur beheren dan op de gemiddelde kmo zonder eigen IT-dienst.
Waarom nu, en wat zoeken bedrijven hierin?
Ars Technica wijst erop dat de interesse in dit type modellen groeit door de discussie over de hoge kosten en beperkte rekencapaciteit rond grote clouddiensten van bedrijven als OpenAI en Anthropic. Zowel individuele ontwikkelaars als grotere organisaties zoeken naar goedkopere alternatieven die lokaal draaien, zonder telkens per vraag te betalen.
Dat heeft ook geleid tot meer interesse in zogeheten model routers: hulpmiddelen die een vraag herkennen en automatisch doorsturen naar het meest geschikte model, om zo snelheid, prestaties en kosten in balans te houden. IBM positioneert zichzelf hierin niet als de snelste of meest vernieuwende leverancier, maar als een partij die voorspelbare, stabiele inzet belooft, iets wat past bij het profiel van het bedrijf in de zakelijke markt.
Wat betekent dit voor jou
Wat zelf hosten betekent voor je kosten en je IT-planning
- Bedrijven met een eigen IT-afdeling Zij kunnen overwegen om AI-taken zelf te draaien in plaats van te betalen per gebruik aan een clouddienst, wat op termijn kosten kan besparen bij intensief gebruik.
- Kmo's zonder IT-dienst Voor hen verandert er weinig: het zelf installeren en onderhouden van zo'n model vraagt technische kennis die niet zomaar aanwezig is, en een abonnement bij een bestaande AI-dienst blijft dan de praktischere keuze.
- Bedrijven die gevoelig zijn over waar klantdata terechtkomt Zij krijgen een alternatief waarbij gegevens binnen de eigen omgeving kunnen blijven in plaats van naar een externe Amerikaanse server te gaan, wat kan meespellen bij een keuze tussen leveranciers.
Veelgestelde vragen
Kan een kmo zonder IT-afdeling deze modellen gewoon gebruiken?
Niet zonder meer. Zelf hosten vraagt eigen servers of gehuurde rekenkracht en technische kennis om het model te installeren en te onderhouden. Voor een kmo zonder IT-dienst is dat vaak een drempel. Het alternatief blijft een bestaande AI-dienst via abonnement, wat minder beheer vraagt maar wel doorlopende kosten met zich meebrengt.
Wat kost het om Granite 4.2 te gebruiken?
Het model zelf is gratis onder de Apache 2.0-licentie, ook voor commercieel gebruik. De echte kosten zitten in de rekenkracht: eigen servers of gehuurde cloudcapaciteit om het model te draaien. Hoeveel dat kost, hangt af van welk model je kiest en hoe intensief je het gebruikt, maar de bronnen geven daarover geen concrete bedragen.
Is dit veiliger voor klantgegevens dan een clouddienst als ChatGPT?
Omdat je het model op eigen infrastructuur kan draaien, blijven gegevens in principe binnen je eigen omgeving in plaats van naar een externe server te gaan. Dat kan aantrekkelijk zijn voor bedrijven die gevoelige data liever niet delen met een Amerikaanse cloudleverancier, al vraagt dat wel een correcte eigen beveiliging.
Wat betekent 'agentisch' bij deze AI-modellen?
Dat betekent dat het model niet alleen tekst genereert, maar zelf een taak in stappen kan afhandelen: informatie opzoeken, programmeercode aanmaken en laten draaien, of samenwerken met andere digitale hulpmiddelen. De twee grootste Granite-varianten zijn hier gericht op getraind, de kleinste kan het ook maar in mindere mate.
Moet ik als ondernemer nu actie ondernemen naar aanleiding van dit nieuws?
Niet noodzakelijk. Dit is vooral relevant voor bedrijven met een IT-afdeling die al AI-infrastructuur beheren of overwegen. Heb je die niet, dan verandert er voorlopig weinig aan je situatie en kan je gewoon verder werken met bestaande AI-diensten via abonnement.